kompozytorka, pianistka, pedagog, propagatorka muzyki, metodyk nauczania dzieci

Pochodzenie

Wnuczka Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego (1807-1867, syna Ignacego i Eudoksji z Karelinów), znanego kompozytora z pierwszej polowy XIX w. i jego żony - Joanny Müller (1813-1879), śpiewaczki opery warszawskiej. Dziadek urodził się w majątku Romanów na Wołyniu (Kresy). Ojciec (?) Bronisław Dobrzyński napisał biografię dziadka. Ok. 1921 roku rodzina przeniosła się do Warszawy.

Działalność edukacyjna
Przez wiele lat mieszkała w Kijowie, gdzie ukończyła Muzyczną Szkołę Rządową w klasie fortepianu i kompozycji.  Tam też rozpoczęła swoją karierę pedagogiczną, dając lekcje gry fortepianowej prywatnie i w szkołach, m. in. w Polskim Gimnazjum żeńskim p. Peretjatkowicz, gdzie również prowadziła chór, który niejednokrotnie występował publicznie pod jej batutą. Utwory jej były śpiewane w 1918 r. na wielkim wieczorze "Pieśni polskiej XX stulecia". W latach późniejszych pochłonęła ją już całkowicie obok nauczycielstwa praca społeczna, zapoczątkowana jeszcze w 1916 r. przez zorganizowanie przy Polskim Zrzeszeniu Nauczycielskim Koła Muzycznego, przeobrażonego następnie w Polskie Towarzystwo Muzyczne Kijowskie, któremu przewodniczyła. Działała w Sekcji Pedagogicznej Koła Kobiet. Organizowała koncerty z muzyką polską – w 1918 roku prezentowano m.in. jej własne pieśni wokalne. Organizowała koncerty historyczne dla starszej młodzieży przy Sekcji pedagogicznej Kola Kobiet w Kijowie, układała programy, wygłaszała odczyty. Brała udział w zjazdach, jako delegatka, pisała instrukcje dla Kursów chóralnych, pracowała w Sekcji Polskiej Ministerstwa Oświaty za rządów ukraińskich, przygotowując metodykę nauczania śpiewu i muzyki w projektowanym Seminarium Nauczycielskim. W 1920 roku została uwięziona przez bolszewików za działalność patriotyczną. Znalazłszy się później na wolności w Charkowie, prowadziła przez  rok szkolny 1920/21 śpiew, muzykę i chóry w Szkole Polskiej oraz w Domu Dziecięcym Polskim.

Po krótkim okresie nauczania w Charkowie, wraz z innymi uchodźcami znalazła w Warszawie, gdzie pracowała w w Państwowym Seminarium Ochroniarskim (prowadzonym przez siostry ze Zgromadzenia  Zmartwychwstania Pańskiego) oraz Państwowym Seminarium Nauczycielskim im. Elizy Orzeszkowej. Poza tym dawała lekcje prywatne gry fortepianowej, wygłaszała odczyty, przeważnie na terenie szkolnym i w Filharmonii na koncertach Wydziału Oświaty i Kultury. Pisała artykuły muzyczno-pedagogiczne i zawsze znajdowała czas na kompozycje. Odbył się Wieczór Kompozytorski, na którym zespół jej uczniów odśpiewał pieśni chóralne, p. Lubicz Kasperska - pieśni solowe, ona sama wykonała swoją Suite fortepianową. W 1937 roku bierze udział konkursie kompozytorskim ogłoszonym przez chór Towarzystwa Urzędników miasta Krakowa i otrzymuje w nim wyróżnienie. W 1938 roku występuje z własnymi utworami na Kongresie Społeczno-Obywatelskiej Pracy Kobiet (Pieśń Kongresowa, Modlitwa indyjska, Odpocząć, Dywan, 3 części suity - Opowieść, Modlitwa, Taniec)

Przez szereg lat, aż do śmierci w 1978 r., mieszkała w Piastowie przy ulicy J. Styki. Prowadziła także lekcje muzyki w swoim mieszkaniu.  
Twórczość muzyczna

Komponowała: suity fortepianowe i pieśni chóralne. Wydała śpiewniki dla dzieci i młodzieży.
Jej utwory były publikowane w czasopismach takich jak Bluszcz, Młoda Matka, Gontyna, Przedszkole. Sama wydawała swoje nuty.

Pieśń „Cień Chopina” do słów Kazimierza Przerwy-Tetmajera pokazała jej zdolność „odmalowywania dźwiękiem” emocji i obrazów.

Utwory Ryty Gnus: https://bibliotekapiosenki.pl/osoby/Gnus_Ryta/utwory dostęp [9.11.2025]

Ryta Gnus: LEKCJA W II. ODDZIALE SZKOŁY POWSZECHNEJ. Wprowadzenie półnuty z punktem.; "Muzyka w szkole" miesięcznik pedagogiczno-muzyczny rok II, listopad 1930 nr 11, Katowice 1930, str. 210-211. [dostęp 9.11.2025]

Ryta Gnus: Kultura i higjena głosu; "Przedszkole" rok II, 1934/5, wrzesień nr 1, Warszawa 1934, str. 16-19. [dostęp 9.11.2025]

R. Gnus, „Muzyka w Szkole”

• Szerzenie kultury muzycznej wśród młodzieży szkolnej, MS 1929 nr 1, s. 8-9, nr 2 s. 23-25
• Uczenie pieśni ze słuchu, MS 1930 nr 5, s. 110-111
• Piękno na lekcjach śpiewu, MS 1930 nr 1, s. 3-5
• Chór szkolny, MS 1930 nr 6-7, s. 129-132
• Audycje muzyczne w szkole powszechnej, MS 1930 nr 10, s. 186-189
• Piękno wykonania pieśni, MS 1930 nr 10, s. 189-191
• Audycje poświęcone Moniuszce, MS 1930 nr 11, s. 205-209, nr 12, s. 231-232

Dziadek - Kompozytor (...) przekazał pani Rycie talent swój, wrodzoną muzykalność i ukochanie sztuki. Babka (...) obdarzyła ją zamiłowaniem do śpiewu i zrozumieniem konieczności liczenia się z warunkami glosowemi przy tworzeniu pieśni.

Ryta Gnus gra, komponuje i idąc śladem dziadka, który wykształcił muzycznie kilka pokoleń, uprawia niwę pedagogiczną z tym żywiołowym polotem, tą brawura, tym zapałem, rozmachem i energją, których pełna jest jej dusza kresowa.

Kobieta współczesna - Ilustrowany tygodnik społeczno-literacki, nr 16, Warszawa 15 kwietnia 1928 https://bc.radom.pl/dlibra/publication/28053/edition/27102/content

[dostęp 4.11.2025]

Dlaczego ten artysta zdołał osiągnąć niezwykłe wyniki przy niewielkim głosie? Dlatego, że opanował wymowę - miał prawidłową emisję głosu.

Nie możemy, rzecz prosta, postawić na równi, śpiewaka zawodowego i najzdolniejszą nawet nauczycielkę przedszkola choćby już z tego względu, że niezrównanie większą jest ta suma pracy poświęconej uprawie głosu, oraz większy teren, na którym artysta działa; jednak mam wrażenie, że różnice są tu zasadniczo natury ilościowej, a nie jakościowej;
że wychowawczyni na swoim terenie, o tyle przecie mniejszym, może dać to, co daje dobry artysta, występujący w wielkich salach: wyraźny śpiew bez wysiłku i krzyku.

Ryta Gnus: LEKCJA W II. ODDZIALE SZKOŁY POWSZECHNEJ. Wprowadzenie półnuty z punktem.; "Muzyka w szkole" miesięcznik pedagogiczno-muzyczny rok II, listopad 1930 nr 11, Katowice 1930, str. 210-211. [dostęp 9.11.2025]

Musiałem mieć około 5 lat kiedy pani Rita Gnus, pianistka i kompozytorka, udzieliła mi kilku lekcji fortepianu. Tak to się zaczęło. 

Stanisław Szczyciński, członek zespołu Mikroklimat i Ciepłe Popołudnie

https://mikroklimat.art.pl/stanislaw-szczycinski/pianista/ [dostęp 9.11.2025]

Ryta Gnus, Cień Chopina

Ewelina Sielska-Badurek - mezzosopran, Wojciech Pyrć – fortepian

Ryta Gnus, Zajączek 

śpiew Dziecięcy Chór PRZEDNUTKA Szkoły Podstawowej w Kobielicach

Archiwum Kompozytorki w Piastowskim Archiwum Miejskim - w przygotowaniu

Publikacja: Zabawa z piosenką; oprac. Urszula Loba-Wilgocka, Wydawnictwo "Ars Nova", Poznań 1992

Cykl wydarzeń kulturalnych pn. "Muzyczne Portrety Kobiet”, które przygotowała śpiewaczka i popularyzatorka muzyki Ewelina Sielska-Badurek (mezzosopran), 2023

Kobieta współczesna - Ilustrowany tygodnik społeczno-literacki, nr 16, Warszawa 15 kwietnia 1928 https://bc.radom.pl/dlibra/publication/28053/edition/27102/content

[dostęp 4.11.2025]

Polskie Kompozytorki. Kompendium informacji o komponujących polskich kobietach

https://polskiekompozytorki.pl/project/gnus-ryta/ [dostęp 4.11.2025]

Muzykoteka szkolna

https://produkcja.muzykotekaszkolna.pl/wiedza/kompozytorzy/dobrzynski-ignacy-feliks-1807-1867 [dostęp 10.11.2025]

Portal Muzyki Polskiej

https://portalmuzykipolskiej.pl/pl/osoba/7452-ignacy-feliks-dobrzynski/biografia/2-biografia-pelna [dostęp 10.11.2025]

Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Wydawnictwo Camerata Vistula

https://pwm.com.pl/index.php/pl/aktualnosci/szczegoly/806638,ignacy-feliks-dobrzynski.html [dostęp 10.11.2025] 

Mirosław Grusiewicz, Problematyka powszechnej edukacji muzycznej w prasie polskiej okresu międzywojennego, Lublin 2013 https://journals.umcs.pl/l/article/view/1112